Bazylika św. Antoniego w Rybniku

Architektura i wnętrze

Projekt neogotycki przygotował Ludwig Schneider, architekt rejencyjny z Opola. Mury wzniesiono z cegły z wielopolskiej cegielni przy ul. Strąkowskiego.

Witraże wstawiono na przełomie 1999 i 2000 r. Razem zajmują około 300 m², a te w prezbiterium opowiadają o życiu patrona, św. Antoniego Padewskiego. W relikwiarzach, umieszczonych tu we wrześniu 1907 r., znajduje się niewielki fragment Krzyża Świętego oraz relikwie św. Jacka, św. Jadwigi i św. Antoniego.

Przed wejściem stoi pomnik Jana Pawła II, odsłonięty 16 października 2005 r. Od 2014 roku całość podświetlają lampy LED. Część z nich zamontowano na murach, więc wieczorem dobrze widać detale architektury. Wcześniej używano reflektorów ustawionych na ziemi, droższych w utrzymaniu.

Historia parafii i budowli

Pozwolenie na budowę uzyskał proboszcz Franciszek Brudniok, a budową kierował ks. Tomasz Reginek. Według Wikipedii mury stawiano od jesieni 1903 do jesieni 1905 roku, a wnętrze urządzano jeszcze w 1906 roku. Prace szły sezonami i zimą je przerywano. Kamień węgielny wmurowano w dzień św. Antoniego, 13 czerwca 1904 roku.

Nowy kościół poświęcono 29 sierpnia 1907 roku. Na konsekrację trzeba było czekać do 1915 roku.

Dla świątyni wytyczono ulicę, dziś Kościuszki, która połączyła ją z dworcem. Puste działki wzdłuż niej zabudowywano przez następne dziesięciolecia.

Pierwszy poważny cios przyszedł 22 czerwca 1921 r. Eksplozja ośmiu ton materiałów wybuchowych na dworcu popękała mury i przechyliła jedną z wież, więc kościół zamknięto na długo. W 1945 r. zniszczenia wojenne były tak duże, że planowano rozbiórkę: zniszczono okna, część dachu i prezbiterium, a w świątyni urządzono warsztat dla broni pancernej.

Po wojnie zmieniła się organizacja parafii. Od 1952 roku przy kościele działała kuracja, a w 1957 roku powstała samodzielna parafia św. Antoniego.

Jesienią 1959 roku spłonęła wieża północna. Jej stalowy szpic obito deskami i blachą miedzianą, a strażacy mieli tylko kilkunastometrowe drabiny. Mimo sporu z władzami komunistycznymi zebrano pieniądze na remont i wiosną 1960 r. ruszyły prace dekarskie. W stanie wojennym proboszcz Alojzy Klon z parafianami pomagał internowanym.

Skąd tytuł bazyliki?

W 1991 r. kościół wpisano do rejestru zabytków z uzasadnieniem o wybitnych walorach architektonicznych i urbanistycznych w skali miasta i regionu. Dwa lata później, w czerwcu 1993 r., Jan Paweł II specjalną bullą nadał mu tytuł bazyliki mniejszej. W regionie miały go już wtedy trzy świątynie: w Piekarach Śląskich, Panewnikach i Pszowie.

Bazylika coraz częściej służyła też wydarzeniom kulturalnym. 27 listopada 1999 r. zagrała tu pierwszy koncert reaktywowana rybnicka orkiestra, wykonując m.in. oratorium „Mesjasz” Händla.

Przed wizytą: msze, zwiedzanie, dojazd

Godziny mszy i otwarcia zmieniają się, więc sprawdź je przed wyjazdem na stronie parafii bazylika.rybnik.pl. Od dworca kolejowego do bazyliki prowadzi ulica Kościuszki.

Radzę przyjść poza nabożeństwem, bo wtedy spokojnie obejrzysz witraże i prezbiterium. Zacznij od pomnika Jana Pawła II, który stoi przed wejściem.

Fot. Marcin Konsek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons